Smart Contract là thuật ngữ mô tả giao thức đặc biệt có khả năng thực hiện điều khoản, giám sát thỏa thuận nhờ sự hỗ trợ của công nghệ blockchain.

Hãy thử tưởng tượng bạn muốn bán một căn nhà. Việc này đòi hỏi một quy trình khá phức tạp, phải tiếp xúc nhiều đối tượng khách hàng và mức độ rủi ro cao. Vì vậy, hầu hết mọi người tìm đến các công ty môi giới nhà đất để được hỗ trợ quảng cáo, giải quyết thủ tục và giám sát thỏa thuận giữa hai bên. Tuy nhiên, các đơn vị trung gian này thường thu phí khá cao, gây ra gánh nặng về tài chính.

Smart Contract ra đời để tạo ra cuộc cách mạng hóa trong giao dịch hàng hóa, tháo gỡ khó khăn cho cả bên mua và bán. Nó hoạt động theo nguyên tắc “If-Then”, có nghĩa bên mua chỉ được cấp quyền sở hữu căn nhà nếu chuyển đủ số tiền thỏa thuận tới hệ thống.

23
Ví dụ về giao dịch mua bán nhà qua Smart Contract.

Điểm đặc biệt của Smart Contract là có thể hoạt động độc lập hoặc đồng thời cùng nhiều Smart Contract khác. Chúng cho phép thiết lập liên kết và thực hiện theo trình tự cụ thể. Ví dụ, khi hợp đồng A hoàn thành thì hợp đồng B tự động kích hoạt.

Trên lý thuyết, toàn bộ hoạt động của một tổ chức có thể vận hành thông qua Smart Contract. Thực tế, nhiều hệ thống tiền điện tử đã được triển khai theo mô hình này. Dựa trên quy định có sẵn, bản thân hệ thống sẽ tự vận hành mà không cần sự can thiệp của kỹ thuật viên nào.

Tại Việt Nam, GES Group đang sử dụng Smart Contract dựa trên Ethereum blockchain cho toàn bộ hệ sinh thái game, ví điện tử và sàn giao dịch phi tập trung. Ví dụ, việc mua và bán vật phẩm trong game bằng GES Token được đảm bảo bằng Smart Contract giúp tăng đáng kể độ tin cậy, tính bảo mật và tiết kiệm tối đa chi phí.

“Mục tiêu của GES trở thành nền tảng Blockchain đi tiên phong trong kỷ nguyên số, đặt bệ phóng cho hệ sinh thái thanh toán dựa trên Smart Contract với tính minh bạch cao, dễ dàng truy xuất và không thể bị can thiệp”, GES cho biết.

Lịch sử phát triển Smart Contract

Img 4829
Nick Szabo, cha đẻ của Smart Contract.

Smart Contract được giới thiệu lần đầu bởi nhà khoa học máy tính Nick Szabo năm 1996. Trong nhiều năm, Szabo đã từng bước hoàn thiện khái niệm này và phát hành một số ấn phẩm mô tả cách thiết lập hợp đồng giao dịch trên sàn thương mại điện tử giữa hai người trên Internet.

Đến năm 1998, Nick Szabo thiết kế cơ chế phi tập trung dành cho loại tiền kỹ thuật số mang tên Bit Gold. Tuy nhiên, Smart Contract phải chờ một thập kỷ mới được triển khai nhờ môi trường phù hợp của Bitcoin blockchain.

Ba đối tượng trong Smart Contract

Về cơ bản, có ba đối tượng không thể thiếu trong Smart Contract. Đầu tiên là người ký, từ hai cá nhân/tổ chức trở lên chấp nhận hoặc từ chối điều khoản thông qua chữ ký số.

Thứ hai là đối tượng thỏa thuận tồn tại trong môi trường của Smart Contract và không giới hạn quyền truy cập của hệ thống. Thực tế, khái niệm Smart Contract xuất hiện từ năm 1996, nhưng phát triển hạn chế do đối tượng thứ  hai và chỉ được giải quyết một phần khi Bitcoin xuất hiện vào năm 2009.

Cuối cùng là điều khoản cụ thể. Chúng được ghi lại dưới ngôn ngữ lập trình bậc cao, phù hợp với môi trường của Smart Contract. Các điều khoản bao gồm quy định và hình thức thưởng phạt liên quan.

Môi trường của Smart Contract

Môi trường phù hợp là điều kiện để Smart Contract hoạt động chính xác. Trước hết, môi trường cần tương thích với khóa mã hóa công khai, cho phép người dùng đăng nhập giao dịch thông qua mã duy nhất. Đó là phương thức phổ biến đang được dùng cho phần lớn hệ thống tiền điện tử.

Để đảm bảo tính minh bạch và khả năng hoạt động độc lập, Smart Contract cần cơ sở dữ liệu mở và phi tập trung. Ngoài ra, hợp đồng cũng phải được phân quyền tự thực hiện. Vì vậy, blockchain, đặc biệt là Ethereum blockchain là môi trường hoàn hảo cho hợp đồng thông minh.

Cuối cùng, nguồn cấp dữ liệu cho Smart Contract cần đáng tin cậy. Điều này đòi hỏi nhà phát triển phải sử dụng chứng chỉ bảo mật SSL gốc, HTTPS và các giao thức kết nối an toàn khác đang được triển khai trên hầu hết phần mềm hiện nay.

Ưu nhược điểm của Smart Contract

Smart Contracts Working Smart Contracts Edureka
Smart Contract có ưu điểm về tốc độ giao dịch, tiết kiệm chi phí và tính minh bạch.

Smart Contract cung cấp cho bạn sự tự chủ, bỏ qua trung gian để tự kiểm soát giao dịch. Ngoài ra, toàn bộ hợp đồng được mã hóa và lưu trữ trên cơ sở dữ liệu an toàn, ngăn chặn can thiệp trái phép từ bên thứ ba. Smart Contract cũng giúp bạn tiết kiệm tối đa thời gian xử lý giấy tờ thủ công và chi phí giao vận.

Dù có tiềm năng lớn, Smart Contract là công nghệ khá mới và vẫn tồn tại những hạn chế, có thể xuất phát từ yếu tố con người. Một sai sót trong mã lập trình có thể gây ra sự cố và nhà phát triển không thể thay đổi khi tải lên blockchain, qua đó tạo lỗ hổng cho hacker khai thác. Ví dụ điển hình là vụ tấn công DAO, làm “bốc hơi” số Ethereum trị giá 50 triệu USD vào năm 2016. Hơn nữa, xu hướng sử dụng Smart Contract có thể thu hút sự quan tâm của cơ quan chính phủ và kéo theo ràng buộc pháp lý, thay vì nguyên tắc “Code is Law” hiện nay.

Việt Anh CBM