Với những vụ tranh chấp pháp lý gần đây, Apple đang phải hứng chịu làn sóng chỉ trích từ dư luận, giới phân tích và đối tác.

Facebook có thể là nơi khởi nguồn của nhiều học thuyết âm mưu quốc tế, Amazon có thể là cơn ác mộng của những nhà bán lẻ và Google ngày càng siết chặt sự kiểm soát trên các nền tảng của mình. Giờ đây, Apple cũng mang tiếng là ông lớn “kém thân thiện” nhất trong ngành công nghệ.

Sự kiểm soát chặt chẽ của Apple đối với App Store của iPhone từ lâu đã là nguồn cơn xích mích cho các nhà phát triển lớn nhỏ. Trong mùa hè năm nay, App Store đã trở thành một chiến trường khốc liệt khi nhà sản xuất iPhone thắt chặt chính sách, yêu cầu các nhà phát triển phải trả khoản hoa hồng khá cao khi kinh doanh dịch vụ trên cửa hàng ứng dụng của hãng.

David Heinemeier Hansson, nhà đồng sáng lập Hey, chia sẻ bài đăng hồi tháng 6 với nội dung: “Tôi sẽ tự tay thiêu rụi ngôi nhà trước khi để bọn côn đồ quay lại chiếm nó. Điều này thực sự là hình thức lạm dụng và bất công”. Ảnh: Twitter DHH.

Điều này dẫn đến một vụ tranh chấp ồn ào giữa Apple với Hey, nhà cung cấp ứng dụng email có thu phí. Ứng dụng này bị chặn khỏi App Store vì từ chối việc cho phép người dùng đăng ký và trả phí ngay trên ứng dụng. Qua đó, Hey có thể “lách luật”, tránh việc phải chia 30% doanh thu từ ứng dụng cho Apple.

David Heinemeier Hansson, nhà đồng sáng lập Hey nói trên The Guardian: “Những tưởng chúng tôi nắm được tất cả quy định sẵn có và luật bất thành văn, nhưng cuối cùng, chúng tôi vẫn trở thành nạn nhân của những chính sách thất thường của họ. Nếu bị gỡ khỏi App Store, ứng dụng của bạn coi như không tồn tại”.

Ngay khi rắc rối với Hey có dấu hiệu hạ nhiệt thì một vụ tranh chấp với Epic Games  khác lại nóng lên. Bắt đầu từ việc Epic Games giới thiệu hình thức nạp tiền mới cho người chơi Fortnite không thông qua App Store. Điều đó được Apple coi là vi phạm nghiêm trọng quy định của App Store. Kết quả là Fortnite bị “xóa sổ” còn Epic khởi kiện Apple với cáo buộc lạm dụng mô hình kinh doanh độc quyền. Cuộc chiến này cho đến nay vẫn chưa dừng lại.

Fortnite và tài khoản nhà phát triển của Epic Games bị xóa khỏi App Store vì vi phạm chính sách của Apple. Ảnh: The Verge.

Ngay cả khi cố gắng lôi kéo thêm đồng minh, Apple lại thấy mình vướng vào những xung đột mới. Vào tháng 4, Amazon đưa ra một thông báo đầy bất ngờ rằng người dùng Amazon Prime có thể dùng chính tài khoản Amazon để mua những bộ phim hay những chương trình truyền hình trực tuyến trên nền tảng iOS.

Thoạt nhìn, động thái này rất giống với những gì mà Epic Games đã làm nhưng Apple lại tin rằng đó thực sự là thỏa thuận tuyệt vời. “Các ứng dụng truyền hình trực tuyến cao cấp được phép sử dụng hệ thống thanh toán riêng, đổi lại họ sẽ hỗ trợ nền tảng Apple TV hiện vẫn còn đang trong quá trình phát triển”, hãng cho biết

Với việc Amazon nhận được sự ưu ái từ Apple, các nền tảng khác cũng muốn có thỏa thuận tương tự. Digital Content Next, tổ chức thương mại điện tử đại diện cho một số tờ báo lớn như tờ New York Times và tờ Washington Post, đã gửi thư yêu cầu Apple cung cấp quyền tự do chọn hình thức trả phí cho đối tác của họ.

“Gần như tất cả các thành viên của DCN đều cung cấp ứng dụng của mình trong App Store và phần lớn đều là nền tảng đăng ký mất phí để sử dụng dịch vụ. Các điều khoản ở thị trường đặc biệt này của Apple có tác động rất lớn đến khả năng tiếp tục đầu tư tin tức với chất lượng và độ tin cậy cao, nhất là khi phải cạnh tranh với những đối thủ nặng ký khác”, Jason Kint, Giám đốc điều hành Digital Content Next viết.

Ông cũng yêu cầu Apple công bố những điều kiện mà hãng đặt ra cho Amazon để các thành viên của DCN có thể thực hiện những điều khoản ấy và đạt được thỏa thuận tương tự.

Việc thúc đẩy cung cấp ưu đãi cho từng nhà phát triển riêng có thể giúp cho các tập đoàn lớn phát triển mạnh mẽ trên App Store. Tuy nhiên, nó cũng ẩn chứa nguy cơ làm giảm tính thuyết phục của lời bào chữa của Apple rằng App Store là nền tảng tập trung vào phát triển toàn diện của “nền kinh tế ứng dụng”.

Hồi tháng 6, Apple trích dẫn nghiên cứu ủy quyền cho Analysis Group như sau: “Hệ sinh thái App Store hỗ trợ 519 tỷ USD tiền hóa đơn và chi phí bán lẻ trên toàn cầu chỉ riêng trong năm 2019. Các khoản thanh toán trực tiếp cho các nhà phát triển của Apple chỉ là một phần nhỏ trong tổng doanh thu khổng lồ của từ nhiều nguồn khác như cung cấp sản phẩm và dịch vụ chính hãng. Vì Apple chỉ nhận hoa hồng từ các hóa đơn liên quan đến hàng hóa và dịch vụ kỹ thuật số nên hơn 85% trong tổng số 519 tỷ USD được chuyển đến cho các doanh nghiệp và nhà phát triển thứ ba”.

Nhưng trên thực tế, việc Apple giữ ít hơn 15% tổng doanh thu vẫn khiến một số nhà phân tích lo lắng. Ben Thompson, nhà sáng lập của Stratechery nhận định “Tôi hy vọng Apple sẽ nhìn nhận rằng đây không phải là những năm 90. Họ cũng không đứng trước nguy cơ phá sản nên cần chú trọng phát triển thị trường thay vì chiếm lấy thị phần cho riêng mình. Nếu nó có thể giúp kết thúc những tranh chấp xoay quanh chính sách của Apple mùa hè năm nay, đó sẽ là chiến thắng dành cho tất cả mọi người, từ người dùng đến các nhà phát triển và cả Apple”.

Trần Trường CBM (theo The Guardian)