Hai chuyên gia nghiên cứu thị trường của Mỹ mới đây đã được trao giải thưởng Nobel kinh tế nhờ công trình nghiên cứu về học thuyết đấu giá, một nhánh của học thuyết game.

Paul R. Milgrom và Robert B. Wilson đã thiết kế các mô hình toán học sử dụng học thuyết đấu giá. Milgrom đã 72 tuổi, hiện đang là giáo sư nhân chủng học tại trường Đại học Stanford. Ông là một trong những học giả hàng đầu trong lĩnh vực nghiên cứu học thuyết đấu giá.

Đồng nghiệp của ông là Wilson năm nay đã 83 tuổi. Wilson là cố vấn luận án và là một giáo sư có tiếng trong lĩnh vực quản trị. Ông từng hướng dẫn Milgrom làm luận án tốt nghiệp.

Paul R. Milgrom (trái) và Robert B. Wilson (phải). Ảnh: EBC.

Học thuyết đấu giá được sử dụng để tạo ra các mô hình toán học có khả năng dự đoán kết quả của các quá trình cá cược, đấu giá. Học thuyết này có tính khả dụng cao và được sử dụng nhiều nhất trong lĩnh vực kinh tế học. Wilson là người tiên phong trong nghiên cứu học thuyết từ những năm 1970. Sau này, Milgrom học trò của Wilson tiếp tục phát triển thêm trên nền tảng mà thầy của mình đã xây dựng. Mặc dù học thuyết game đã được sử dụng trong nhiều trò chơi điện tử, nhưng trên thực tế, thuật ngữ này ám chỉ việc đưa ra những sự lựa chọn khác nhau sẽ dẫn đến nhiều kết quả khác nhau.

Công trình nghiên cứu của hai vị giáo sư có tác động rất lớn tới thế giới hiện đại. Vào những năm 1990, Ủy ban Truyền thông Liên bang của Mỹ đã dùng học thuyết đấu giá này để phân bố tốt hơn dải tần số vô tuyến cho các công ty truyền thông. Những điều chỉnh đó đã dẫn đến nguồn lợi nhuận lên tới hàng tỷ USD kéo dài đến tận ngày nay.

26 năm sau trước, John Nash một chuyên gia về học thuyết game cũng đoạt giải Nobel khi công bố công trình nghiên cứu cũng về lĩnh vực này. Cuộc đời của ông đã được tái hiện lại qua bộ phim nổi tiếng A Beautiful Mind ra mắt năm 2001.

Hội đồng đánh giá của giải thưởng Nobel cho biết lý thuyết đấu giá của Milgrom và Wilson đã giúp xây dựng nhiều công thức toán học mới. Chúng được sử dụng để bán nhiều loại hàng hóa và phân bổ nguồn lực một cách tối ưu.

Tuy nhiên, chiến thắng của hai ông không được mọi người trong cộng đồng nghiên cứu đón nhận. Nhà kinh tế học David Blanchflower thậm chí đã chỉ trích Hội đồng Nobel vì “chơi trò chơi kinh tế” và nói rằng ông thất vọng vì quyết định này.

Trần Trường CBM (theo Game Rant)