Lược sử thú vị về thương mại điện tử

Mua sắm trực tuyến đã ăn sâu vào đời sống hiện đại nhưng việc có thể sở hữu bất cứ thứ gì mình muốn chỉ qua một cú nhấp chuột không phải lúc nào cũng dễ dàng.

Trong tâm điểm của đại dịch COVID-19, doanh thu của các tập đoàn thương mại điện tử nổi tiếng tăng lên nhanh chóng. Gần như tất cả các mặt hàng đều được người tiêu dùng đặt mua trực tuyến bởi lệnh hạn chế đi lại. Đại dịch đã gây ra tác động lớn, tạo nên hoảng loạn, tâm lý tích trữ đồ tiêu dùng và làm thay đổi thói quen của mua sắm của mọi người.

Nhưng thương mại điện tử chỉ mới trở thành xu hướng kinh doanh thời gian gần đây dù nó đã tồn tại trong hàng thập kỷ. Các công ty mua sắm trực tuyến như Amazon dù đã xuất hiện từ những năm 1990 nhưng đến năm 2010, mua sắm trực tuyến mới chỉ chiếm hơn 6% tổng doanh số bán lẻ tại Mỹ.

Hiện tại, doanh số bán hàng qua mạng đã tăng vọt từ 2,8% trong tháng 11.2006 lên 18,9% trong tháng 2.2020, sau đó tăng lên 30% trong tháng 4 (cao điểm đại dịch) và tăng hơn 35% so với cùng kỳ năm ngoái.

Trước khi COVID-19 lan ra toàn cầu, việc dựa vào Internet để mua sắm chưa ăn sâu vào cuộc sống hàng ngày của người tiêu dùng. Vài thập kỷ trước, khái niệm mua sắm trực tuyến vẫn là một điều gì đó mới mẻ. Hầu hết mọi người chỉ mua sách hoặc một số tài liệu hiếm trên Ebay.

Vậy bằng cách nào mua sắm trực tuyến đã trở thành một việc thường nhật và nó sẽ phát triển thế nào hậu đại dịch?

Điểm khởi đầu

Phó hiệu trưởng Trường Kinh doanh Saïd của Đại học Oxford, Jonathan Reynolds cho biết: “Vào năm 1984, tại Gateshead, Anh, cụ bà Jane Snowball, 72 tuổi đã dùng điều khiển TV để đặt mua bơ thực vật, ngũ cốc và trứng. Bà sử dụng hệ thống ‘Videotex’ do nhà phát minh người Anh Michael Aldrich phát triển. Aldrich đã biến chiếc TV thành thiết bị đầu cuối của máy tính. Ông đã sử dụng công nghệ Videotex để tạo danh sách hàng hóa trên TV. Sau khi lựa chọn, đơn hàng của người tiêu dùng sẽ được gửi đến chuỗi cửa hàng Tesco tại địa phương và hàng hóa sẽ được gửi đến tận nhà trong một khoảng thời gian nhất định”.

Reynolds chia sẻ: “Ban đầu công nghệ này được tạo ra như một dịch vụ xã hội dành cho người cao tuổi và những người có hoàn cảnh khó khăn. Hệ thống này ra đời trước Internet và dựa trên sự phát triển của mạng máy tính khép kín”. Chắc Aldrich và cụ bà Snowball không thể tưởng tượng được rằng thí nghiệm công nghệ của họ đã đặt nền móng cho một ngành công nghiệp trị giá 118 tỷ bảng (chỉ tính riêng ở Anh).

Mãi đến năm 1994, lĩnh vực này mới có những bước phát triển mới. Daniel M Kohn, một chuyên gia máy tính mới 21 tuổi đã tạo ra nền tảng mua sắm trực tuyến đầu tiên mang tên NetMarket. Nó đã được ví với việc xây dựng một trung tâm mua sắm khổng lồ trong không gian mạng và mặt hàng đầu tiên được mua là chiếc đĩa CD của ca sĩ Sting có giá 10 bảng Anh. Kể từ đó, mua sắm trực tuyến đã dần len lỏi vào tổ ấm của người tiêu dùng.

Mặc dù ngày này hầu như tất cả các tập đoàn lớn đều có mảng kinh doanh trực tuyến nhưng trong những ngày đầu tiên, chỉ một số ít có chiến lược thương mại điện tử. Một trong số đó là Pizza Hut. Năm 1994, chuỗi cửa hàng ăn nhanh của Mỹ bắt đầu bán pizza trực tuyến thông qua cổng bán hàng “PizzaNet” – Hệ thống này chỉ có các ô để điền địa chỉ và số điện thoại của khách hàng. Đó cũng là năm trang mua sắm trực tuyến Amazon ra đời. Vào thời điểm đó, Amazon chủ yếu bán sách. Còn trang đấu giá trực tuyến eBay thì được ra mắt năm 1995. Các công ty này đã tạo ra tiền đề cho quá trình chuyển đổi từ mua sắm thông thường sang mua sắm trực tuyến.

Trợ giảng tại Trường Kinh doanh Stern thuộc Đại học New York, Thomaï Serdari cho biết: “Sự toàn cầu hóa từ thập niên 90 cũng là chất xúc tác chính giúp cho thương mại điện tử  trở thành một kênh bán hàng phổ biến, có lợi nhuận cao. Thế giới kết nối cho phép mở rộng quy mô sản xuất và đa dạng về mặt hàng và giá cả. Người tiêu dùng có khả năng tìm được những sản phẩm tốt nhất trong mức thu nhập của mình. Mạng Internet đã cung cấp một công cụ tìm kiếm vô cùng hữu dụng”.

Serdari nhận định rằng, những công ty tiên phong như Amazon và eBay đã cung cấp nền tảng cho ngành công nghiệp thương mại điện tử, còn sự thay đổi trong hành vi của người tiêu dùng đã dẫn đến sự bùng nổ mua sắm trực tuyến như hiện nay.

Bước đột phá

Bước ngoặt của thị trường mua sắm trực tuyến bắt đầu từ năm 2017. Vào cuối năm 2016, người Mỹ bắt đầu mua sắm trực tuyến thường xuyên hơn. Theo Trung tâm Nghiên cứu Pew, cứ 10 người Mỹ thì có 8 người sử dụng máy tính hoặc điện thoại để mua sắm trên mạng. Việc có nhiều điện thoại thông minh (smartphone) hơn đã tạo điều kiện cho sự phát triển nhanh chóng của thương mại điện tử.

Dữ liệu năm 2019 cho thấy thương mại điện tử chiếm 16% doanh số bán hàng ở Mỹ tương ứng với 601,75 tỷ USD. Cùng năm đó, Shopify – một gã khổng lồ trong thị trường thương mại điện tử – đã báo cáo rằng doanh số của việc mua sắm trực tuyến trên toàn cầu đã đạt 3,5 nghìn tỷ USD. Doanh số đầu năm 2020 cũng tăng hơn 14% so với cùng kỳ năm ngoái.

Năm 2020 không chỉ thể hiện tầm quan trọng của việc mua sắm trực tuyến mà còn tăng tốc độ phát triển của thị trường này một cách đáng kể. Theo Barbara Kahn, giáo sư tiếp thị tại Trường Kinh doanh Wharton thuộc Đại học Pennsylvania thì đại dịch đã đẩy nhanh quá trình thích ứng với mua sắm trực tuyến từ hai đến ba năm.

Mặt hàng được mua nhiều nhất trong năm nay chính là thực phẩm. Từ tháng 3 đến tháng 4.2020 tại Mỹ, doanh số của thị trường thương mại điện tử tăng 49% và dẫn đầu là hàng thực phẩm với mức tăng 110%. Điều này khá thú vị bởi trước đây mọi người thường sử dụng mua sắm trực tuyến để mua sắm đồ điện tử và sách chứ không dùng để mua thực phẩm.

Định hướng tương lai

Thị trường mua sắm trực tuyến đang dịch chuyển mạnh mẽ nhờ sự phổ biến của các nền tảng thương mại điện tử. Thêm vào đó, nhiều nhà bán lẻ bắt buộc phải tham gia vào thị trường này do đại dịch. Họ cung cấp trọn gói dịch vụ từ đặt hàng trực tuyến đến dịch vụ giao nhận hàng tận nhà. Sự tiện lợi này đã thúc đẩy mua sắm trực tuyến phát triển.

Tuy nhiên, bất chấp những dấu hiệu tích cực này, người tiêu dùng vẫn thắt chặt chi tiêu. Họ dành dụm để mua những mặt hàng cần thiết trong tương lai. Nhiều chuyên gia đã đặt dấu hỏi cho sự phát triển bền vững của mua sắm trực tuyến khi người tiêu dùng quay lại với thói quen đi mua hàng sau khi đại dịch kết thúc.

Kahn cho biết, có khả năng các cửa hàng kết hợp sẽ gia tăng về số lượng, ám chỉ các công ty như Amazon kết hợp mua sắm trực tuyến và mua trực tiếp tại cửa hàng thông qua dịch vụ Amazon Go. Người tiêu dùng có thể đặt hàng trên mạng và đến các cửa hàng của Amazon gần nơi họ sinh sống để nhận sản phẩm.

Mặc dù mua sắm trực tuyến bắt đầu như một yêu cầu bắt buộc do các lệnh giãn cách xã hội nhưng sau khi đại dịch qua đi, mọi người sẽ quen với thói quen tiêu dùng mới. Sự tiện lợi và nhanh chóng là yếu tố chính thu hút họ vào thị trường thương mại điện tử.

Trần Trường CBM (theo BBC)

Đừng bỏ lỡ

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Liên quan

Mới nhất

Mặt trái của dịch vụ mua trước trả sau

Sự phổ biến của dịch vụ “mua trước - trả sau” khiến nhiều người tiêu tiền vượt quá khả năng chi trả. Nợ tiêu dùng...

Làm sao để quản lý marketing TMĐT hiệu quả?

Chủ doanh nghiệp luôn gắn liền doanh số bán hàng với tính hiệu quả của công việc tiếp thị. Người quản lý marketing cần...

6 kiểu tín đồ mua sắm thường gặp

Nhiều người dành hàng giờ đồng hồ dạo quanh các cửa hàng chỉ để ngắm, trong khi người khác lại muốn chọn mua nhanh...

ĐĂNG KÝ ĐỂ NHẬN TIN MỚI MỖI NGÀY

CyberMedia mong chờ được lắng nghe trải nghiệm mua sắm trực tuyến của bạn. Hãy để lại địa chỉ e-mail bên dưới để chúng ta có thể giữ liên lạc.