Cái giá của sự tiện lợi P.2

Những nhân viên của Coupang không chỉ phải chịu ảnh hưởng nặng nề từ đại dịch mà họ còn phải gánh một khối lượng công việc khổng lồ. Công ty đã phải đón nhận nhiều lời chỉ trích từ phía người lao động và các cơ quan chức năng.

Thực tại đáng buồn

Khoảng 11 giờ sáng ngày 08.9, Tae-il, một nhân viên giao hàng Coupang Men, khoảng 40 tuổi, dừng chiếc xe tải màu trắng của mình bên ngoài tòa chung cư Gimpo, cách Bucheon khoảng một giờ lái xe. Những khu ngoại ô cao tầng mọc lên san sát xung quanh thủ đô vì mật độ dân cư quá đông đúc. Tae-il, với bộ đồng phục Coupang vừa nhận khoảng 300 gói hàng để giao trong ngày hôm nay. Khu chung cư này là điểm dừng chân đầu tiên của ông.

Ông mở đầu câu chuyện bằng cách thông báo rằng mình sẽ phải giao hàng tới 180 địa điểm. Xe tải của ông là một trong những mẫu xe mới, giúp loại bỏ không gian chết, được lắp đặt thêm ba giá để hàng. Các kiện hàng được chất đầy trong xe, tràn lên cả ghế hành khách ở phía trước. Khi Tae-il mở cửa trượt của thùng xe, các kiện hàng đổ tràn ra ngoài. Khi được hỏi về hệ thống AI điều phối quá trình bốc dỡ hàng hóa như thế nào, ông trả lời: “AI? Chính con người đã làm việc này”.

Trước khi chạy vào từng khu nhà chung cư với các kiện hàng, chủ yếu là hộp mì, cà phê, chai nước, giấy vệ sinh. Ông vào ứng dụng của công ty trên chiếc điện thoại được cấp để đánh dấu các đơn hàng đã được giao và đơn bị hoàn lại. Ông đã tự phát triển một phương pháp làm việc cho riêng mình. Tại mỗi tầng, Tae-il đặt gói hàng trước cửa nhà của khách, sau đó vừa đi lùi về phía thang máy vừa chụp ảnh xác minh để tải lên ứng dụng công ty.

Tae-il từng là một nhà giáo trước khi trở thành Coupang Men cách đây hai năm. Ông nói rằng công ty thích quảng cáo việc giao hàng là nghề nghiệp ổn định cho những người trẻ, nhưng trên thực tế, nó đã trở thành bến đỗ của những người đàn ông tâm 40 tuổi trở lên. Ông chia sẻ: “Có rất nhiều người đăng ký làm sau khi công việc kinh doanh của họ thất bại”.

Khác với hình ảnh Coupang Men – người lan tỏa hạnh phúc – mà công ty xây dựng, Tae-il phải làm việc 52 giờ, năm ngày một tuần và ông luôn có cảm giác bế tắc. Khi được hỏi vì sao ông không viết thư tay gửi khách hàng hay có thêm chút kẹo làm quà. “Không còn ai làm những việc như thế nữa. Nếu làm vậy, bạn sẽ bị gọi là kẻ ngốc và có thể bị phạt vì không đi giao hàng” , ông mỉa mai.

Kể từ khi Rocket Shipping được thành lập, tải trọng giao hàng và áp lực về thời gian đã dần tăng lên, đại dịch ập tới khiến áp lực này tăng cao hơn nữa. Theo dữ liệu do hiệp hội tài xế Coupang tổng hợp, tải trọng giao hàng cá nhân đã tăng từ 57 kiện vào năm 2015 lên thành 242 vào tháng 8.2019. Đến tháng 2.2020, khi COVID-19 bùng phát ở Hàn Quốc, con số này đã tăng lên 340.

Mặc dù khối lượng công việc ngày càng tăng nhưng tiền lương của nhân viên thì vẫn giữ nguyên, thậm chí còn bị cắt giảm. Một phần nguyên nhân là do công ty quyết định phân chia Coupang Men thành nhiều cấp độ khác nhau. Các tài xế mới được xếp ở cấp độ “nhẹ”, họ được trả mức lương tối thiểu và được giao 75% tải trọng thông thường của xe. Những tài xế mới được ký hợp đồng không thường xuyên và chỉ đủ điều kiện để chuyển sang thường xuyên sau khi gắn bó tối thiểu hai năm với công ty.

Coupang nói rằng hệ thống này cung cấp cho người lái xe quyền tự do quyết định mức độ công việc. Tuy nhiên, theo Tae-il, khối lượng công việc ở cấp độ “nhẹ” bằng với khối lượng công việc thông thường trước đây như kém an toàn, ít đảm bảo và nhận lương thấp hơn. Mặc dù, Coupang thích quảng cáo rằng có hơn 90% tài xế muốn được chuyển sang làm chính thức sau hai năm, ông Tae-il lại có lời giải thích rằng điều này xảy ra là bởi có tới hơn 90% tài xế bỏ việc chỉ sau một năm. Ông chia sẻ: “Bất kỳ ai còn tỉnh táo cũng đều bỏ việc, những trường hợp không có sự lựa chọn nào khác mới cố gắng bám trụ lại”.

Việc quảng cáo dựa trên hiệu suất làm việc đã khiến các tài xế cảm thấy áp lực, có thể bị sa thải bất cứ lúc nào. Điều này đã dẫn đến không ít vụ tai nạn đáng tiếc như ngã cầu thang hay tai nạn giao thông. Nhiều người vẫn cố gắng đi làm dù bị thương hay bị ốm bởi họ sợ không được gia hạn hợp đồng.

Vào tháng 3, một nhân viên giao hàng của công ty đã tìm thấy đồng nghiệp của mình chết gục trên bậc thềm của một dinh thự ở Ansan, tỉnh Gyeonggi. Nạn nhân chỉ được nhắc đến dưới tên Kim, hơn 40 tuổi. Vụ việc này chỉ được phát hiện khi người giám sát của Kim nhận thấy thiết bị theo dõi giao hàng đã dừng lại ở một điểm quá lâu và cử người đến kiểm tra. Quá trình khám nghiệm tử thi sau đó cho thấy Kim đã bị đau tim. Coupang tuyên bố rằng với một nhân viên giao hàng hạng “nhẹ”, làm việc chưa quá ba tuần, Kim chỉ chở một nửa trọng tải tiêu chuẩn. Công đoàn phản bác rằng khối lượng đó vẫn là quá nhiều đối với một nhân viên mới.

Kể từ khi vụ việc xảy ra, công ty đã thường xuyên nhắc nhở tài xế nên sử dụng khoảng thời gian nghỉ trưa kéo dài 1 giờ, nhưng Tae-il dám cá rằng hầu hết các đồng nghiệp của ông sẽ chọn làm việc. “Nếu họ muốn chúng tôi nghỉ ngơi, họ nên giao một lượng hàng phù hợp để người lao động thực sự có thời gian để nghỉ. Ở bề ngoài, Coupang là một công ty công nghệ, nhưng bên trong là một đội quân công nhân đông như kiến”, Tae-il vừa chia sẻ, vừa tranh thủ ăn trưa.

Những lời chỉ trích

Những lời chỉ trích dành cho Coupang đã vạch ra mối liên kết rõ ràng giữa triết lý kinh doanh của công ty với sự bùng phát dịch COVID-19 tại Bucheon.

Khi Bà Jeon Woo-oak bắt đầu làm việc tại trung tâm phân phối vào ngày 28.4, bà đã bị ấn tượng bởi không khí và nhịp độ gần như trong môi trường quân đội tại đó. Từ 5 giờ chiều đến 2 giờ sáng, bà đứng ở bên cạnh một đường băng truyền công nghiệp, đóng gói các mặt hàng thực phẩm. Chúng sẽ được vận chuyển đến tay khách hàng ngay trong đêm. Để giữ ấm, bà Jeon phải mặc chiếc áo khoác dày. Trên đường về nhà, bà cũng thấy những người đồng nghiệp Coupang Men đang gấp rút giao hàng.

Bà nhớ lại: “Ngoài thời gian nghỉ ăn kéo dài một giờ, chúng tôi thậm chí không có một giây phút nào để nghỉ ngơi. Sau một đợt cao điểm kéo dài 10 ngày, cánh tay, chân, ngón tay của tôi đều sưng tấy”.

Cuối tháng 4, khi Coupang bổ sung dịch vụ giao thực phẩm tươi sống trong ngày, mọi chuyện càng trở nên rắc rối hơn. Go Geon, một cựu nhân viên Bucheon và làm cùng ca với bà Jeon cho biết: “Khoảng 30 phút đến 1 giờ trước khi đến deadline, hoạt động trong kho hàng vô cùng hỗn loạn. Mọi người bắt đầu hò hét. Những người quản lý chạy xung quanh mổ xẻ và la mắng yêu cầu chúng tôi phải làm việc nhanh hơn”.

Giống như Amazon, công ty đánh giá hiệu quả làm việc của nhân viên kho hàng dựa trên thước đo năng suất độc quyền. Coupang sử dụng thước đo “đơn vị sản phẩm/giờ” (UPH) để đánh giá hiệu suất của công nhân. Đối với những người đóng gói như bà Jeon, trong đợt cao điểm, UPH được công ty đặt ra là từ 70 đến 100. Người quản lý tại chỗ hay còn gọi là đội trưởng luôn theo dõi tỷ lệ UPH của công nhân thông qua hệ thống máy tính. Khi người lao động không đạt chỉ tiêu hay chỉ số UPH không biến động trong một vài phút, họ sẽ xuống tận nơi và quát tháo nhân viên đó trước mặt những người khác.

Mặc dù, Coupang không công khai dữ liệu thương tật của công ty nhưng các công nhân ở đây chia sẻ: tốc độ làm việc điên cuồng cùng với những yêu cầu khắt khe về thời gian khiến cho những chấn thương (cả cấp tính lẫn mãn tính) được coi là chuyện thường, là một phần của công việc.

Cuối ca làm việc vào ngày 08.5, ông Go Geon đã bị rách gân kheo chân trái trong khi cố gắn đưa một một kiện hàng cho người giao hàng. Ông nói: “Tôi cảm thấy một cái gì đó bị đứt ở chân trái, nhưng tôi không thể yêu cầu giúp đỡ trong tình huống đó. Vì vậy, tôi đã phải đi tập tễnh từ tầng 4 xuống để đưa nốt kiện hàng”.

Để phàn nàn về điều kiện làm việc gần như là điều không tưởng. Một cuộc khảo sát gần đây của một tổ chức địa phương cho thấy, tại kho hàng Bucheon, 97% công nhân được thuê dưới dạng lao động không thường xuyên, dễ dàng thay thế. Bà Jeon cho biết thêm những người phản đối cách đối xử tàn tệ của công ty đã bị đe dọa bằng các hình phạt và kỷ luật. Các công nhân cũng kháo nhau rằng viết ba đơn khiếu nại sẽ lập tức bị chấm dứt hợp đồng.

Các biện pháp an toàn cơ bản, bao gồm cả những biện pháp phòng dịch COVID-19, thường xuyên bị bỏ qua khi gần đến deadline. Coupang đã tuyên bố cơ sở tại Bucheon được khử trùng hàng ngày nhưng bà Jeon và ông Go chưa từng chứng kiến những nỗ lực như vậy. Công ty khẳng định là đã khử trùng kho hàng Bucheon vào hai ngày 24 và 25.5 nhưng các điều tra viên y tế vẫn tìm thấy virus trên mũ và máy tính của nhân viên. Coupang đã quay ra đổ lỗi cho một nhân viên nào đó bị bệnh nhưng vẫn nói dối nhà chức trách để tiếp tục làm việc khiến tình hình lây nhiễm ở đây càng trở nên tồi tệ hơn. Người đứng đầu cơ quan kiểm soát dịch bệnh Hàn Quốc, Jung Eun-kyeong đã lên tiếng chỉ trích công ty và không thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng dịch.

Hậu quả tất yếu

Trước khi thông báo với công ty rằng chồng bà bị hôn mê, Coupang đã chỉ bà đến bộ phận hỗ trợ nhân viên, thường quản lý các vấn đề đơn giản như trông thú nuôi, hay hỗ trợ nghiệp vụ ngân hàng. Khi liên lạc được với người quản lý, người này giải thích rằng Coupang đã thực hiện hết mọi nghĩa vụ và trách nhiệm của mình và công ty cũng là nạn nhân của đợt bùng phát. Vào tháng 8, Cơ quan Phúc Lợi và Bồi thường cho người lao động Hàn Quốc (KCOMWEL) đã phán quyết trường hợp của bà Jeon là sự cố tại nơi làm việc nhưng Coupang vẫn khẳng định họ đã tuân thủ đúng quy trình phòng bệnh và không chịu trách nhiệm về tình trạng bệnh tật của chồng bà. Bà đã đệ đơn kiện công ty, cáo buộc rằng Coupang đã không bảo vệ sức khỏe và sự an toàn của người lao động. Coupang vẫn phủ nhận các cáo buộc.

Go Geon đã xin nghỉ ngay sau khi bị chấn thương gân kheo. Trong khi KCOMWEL đang cân nhắc yêu cầu bồi thường của ông, người quản lý an toàn lao động của kho Bucheon đã đệ trình đơn bác bỏ yêu cầu trên. Tuy nhiên, ông Go vẫn được nhận bồi thường. Cuối tháng 5, ông lập ra một nhóm hỗ trợ cho các nạn nhân của đợt bùng phát dịch, những trường hợp không được công đoàn bảo vệ. Họ đã tham gia vào một phong trào lớn để gây áp lực buộc Coupang phải cải thiện điều kiện lao động.

Ngoài việc bồi thường cho những công nhân có gia đình và sinh kế bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh, bà Jeon và ông Go đều mong muốn nhận được một lời xin lỗi từ phía công ty. Sau nhiều lần cố gắng, Coupang vẫn phớt lờ yêu cầu đối thoại của ông. Đầu tháng 9, nhóm hỗ trợ này đã đệ đơn khiếu nại hình sự đối với Bom Kim và ban giám đốc của Coupang vì đã vi phạm luật an toàn lao động và bệnh truyền nhiễm Hàn Quốc.

Giống với Amazon, Coupang đã phát triển mạnh trong đại dịch. Cuối tháng 1, công ty đã phá kỷ lục về tổng lượng hàng được giao trong ngày. Tuy nhiên, chuyên gia lao động Jang cho biết công ty đang vướng vào mớ rắc rối do chính họ tạo ra: “Bởi hoạt động kinh doanh của Coupang không tạo ra lợi nhuận nên công ty đủ khả năng để thuê thêm nhân công. Chiến lược duy nhất mà họ có là ép các nhân viên hiện tại làm việc vất vả hơn”.

Trần Trường CBM (theo Rest of world)

Đừng bỏ lỡ

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Liên quan

Mới nhất

5 dự đoán về xu hướng tiêu dùng Tết 2021

Dịp cuối năm là khoảng thời gian mọi người đẩy mạnh tiêu dùng ở tất cả các ngành hàng do nhu cầu cá nhân...

Alibaba và Shopee đụng độ tại Việt Nam

Đại dịch COVID-19 đã thúc đẩy ngành thương mại điện tử phát triển. Khi các ông lớn TMĐT trên thế giới đang cố gắng...

Những xu hướng công nghệ lớn trong năm 2021

Năm 2020 đã qua, đã đến lúc để thế giới bắt đầu hồi phục. Trong khi hầu hết mọi người đều phải ở nhà để...

ĐĂNG KÝ ĐỂ NHẬN TIN MỚI MỖI NGÀY

CyberMedia mong chờ được lắng nghe trải nghiệm mua sắm trực tuyến của bạn. Hãy để lại địa chỉ e-mail bên dưới để chúng ta có thể giữ liên lạc.