Cuộc chiến siêu ứng dụng giữa Grab và Go-jek P.2

Chiến lược phát triển của Grab và Go-jek đều hướng tới mô hình siêu ứng dụng, thu hút khách hàng trong nhiều lĩnh vực khác nhau ngoài dịch vụ gọi xe công nghệ.

Sức nóng của cuộc chiến giữa hai startup kỳ lân ở Đông Nam Á đã lan sang những lĩnh vực dịch vụ khác mà họ cùng tham gia.

Thanh toán trực tuyến

Cả Grab và Go-jek đều kỳ vọng tạo ra siêu ứng dụng giống với Alipay và Wechat Pay của Trung Quốc, những ví điện tử có thể cho phép người dùng thanh toán mọi hóa đơn. Grab triển khai GrabPay tại sáu quốc gia trong khu vực Đông Nam Á và dự định mở rộng ở nhiều thị trường khác với thỏa thuận hợp tác cùng MasterCard.

Thông qua dịch vụ của mình, Grab cung cấp các khoản vay cho người tiêu dùng, doanh nghiệp địa phương không có tài khoản ngân hàng và sử dụng lịch sử thanh toán trực tuyến của họ để đánh giá điểm tín chấp.

Hệ thống Go-Pay của Go-jek hiện hoạt động chủ yếu ở Indonesia. Công ty ghi nhận tổng giá trị giao dịch trên nền tảng trong năm nay đạt khoảng 6 tỷ USD.

Giao nhận thực phẩm

Triển khai vào năm 2015, Go-food đã nhanh chóng trở thành ứng dụng giao đồ ăn phổ biến nhất khu vực. Bắt nguồn từ việc ý tưởng tận dụng những khoảng thời gian ít người đi lại trong ngày của nhà sáng lập Nadiem Makarim, nó giờ đây đã trở thành kênh bán hàng chính của rất nhiều doanh nghiệp nhỏ lẻ và đem về cho Go-jek doanh thu 2 tỷ USD mỗi năm. Ngoài ra, người dùng dịch vụ của Go-jek cũng có thể đặt hàng tạp hóa thông qua dịch vụ Go-Mart.

Dịch vụ giao đồ ăn GrabFood đã được mở rộng đáng kể vào đầu năm 2018 khi Grab mua lại thị phần tại Đông Nam Á của Uber, bao gồm cả UberEats. Dịch vụ này đã được thêm vào danh mục đầu tư hồi tháng 8 khi Grab cho ra mắt GrabFresh, hợp tác với dịch vụ giao hàng HappyFresh của Malaysia.

Dịch vụ tích hợp khác

Để đối phó với tình trạng tắc đường tại Jakarta, cũng như nhiều thành phố lớn của Indonesia, Go-jek với lực lượng xe ôm đông đảo đã cung cấp hàng loạt tiện ích khác như dịch vụ dọn phòng GoClean, dịch vụ làm đẹp GoGlam và dịch vụ massage Go-Massage.

Dù GrabDrug hay GrabDoctor hiện chưa đi vào hoạt động, Go-jek đã công bố hồi tháng 8/2019 rằng công ty liên doanh với Ping An Healthcare and Technology của Trung Quốc để lấn sân vào thị trường cung cấp dịch vụ tư vấn y tế thông qua ứng dụng kết hợp với đặt lịch khám bệnh và giao nhận thuốc.

Nadiem Makarim vốn là thành viên của một gia đình nổi tiếng trong lĩnh vực luật pháp và chính trị tại Indonesia. Ông coi mô hình B-Bop (kinh doanh dưới chân kim tự tháp) là hướng đi cho doanh nghiệp mà anh sáng lập nên. Makarim thành lập Go-jek như một dự án tay trái vào năm 2010, lấy cảm hứng từ “ojek” nghĩa là xe ôm trong tiếng Indonesia. Ở đô thị rộng lớn với 30 triệu dân như Jakarta, ojek từ lâu đã là cách nhanh nhất, rẻ nhất để đi lại.

Makarim nhận thấy rằng ojek tuy phổ biến nhưng chưa phải là một giải pháp hoàn hảo. Rất khó để tìm họ khi cần thiết và việc luôn mặc cả khiến nhiều khách hàng cảm thấy khó chịu. Ông nhận tin rằng đây là nguồn tài nguyên lớn chưa được khai thác, có tiềm năng rất lớn nếu được chuyên nghiệp hóa. Sau đó, Makarim đã bắt tay vào thực hiện kế hoạch của mình khi tuyển dụng 20 ojek và một vài nhân viên điều phối. Đây cũng là lúc chiếc áo màu xanh của Go-jek xuất hiện trên đường phố Jakarta.

Người đầu tiên đầu tư vào Grab là mẹ của Anthony Tan, bà thú nhận rằng khi ấy chính bà cũng không hiểu rõ mô hình kinh doanh của con trai mình. Đến cuối năm 2014, MyTeksi đã tích lũy được hơn 80 triệu USD và mở rộng sang Philippines, Singapore, Thailand và Việt Nam dưới thương hiệu mới là Grab Taxi.

Vào tháng 12.2014, khi giá trị thị trường tư nhân của Uber tăng lên 40 tỷ USD, Anthony được mời sang Tokyo để gặp chủ tịch của SoftBank và cũng là một trong những nhà đầu tư có tầm ảnh hưởng nhất thế giới Masayoshi Son. Sau một giờ trò chuyện, Son quyết định sẽ đầu tư vào công ty khởi nghiệp của Anthony.

SoftBank đã đầu tư khoảng 250 triệu USD vào Grab Taxi để lấy một lượng cổ phần không được tiết lộ. Cho đến nay, đối với cả Anthony và Son, thì khoản đầu tư này là một quyết định đúng đắn. SoftBank luôn nhà nhà đầu tư lớn nhất trong một số vòng gọi vốn của khác của Grab với khoản đầu tư mới nhất lên tới 1,46 tỷ USD. Son cũng là cổ đông lớn nhất của Uber, ông đã đóng vai trò cầu nối trong quyết định nhượng lại thị phần Đông Nam Á lại cho Grab.

Ban đầu, khoản đầu tư của Son cào Grab có vẻ như là một tin xấu đối với Go-jek, nhưng các nhà đầu tư toàn cầu cũng đang tìm kiếm cơ hội đầu tư vào lĩnh vực gọi xe công nghệ bên ngoài nước Mỹ. Khoảng đầu tư của Son càng làm tăng sự thèm khát của họ. Tận dụng cơ hội đó, Makarim đã cung cấp cho các nhà đầu tư này một hướng đi mới – một mô hình siêu ứng dụng.

Go-jek đã là một công ty kinh doanh đa dịch vụ ngay từ ngày đầu thành lập. Để tận dụng tối đa các khoản thời gian trong ngày, Makarim đã khuyến khích tài xế nhận giao chuyển phát nhanh, giao đồ ăn và các dịch vụ liên quan khác. Ngay khi ứng dung Go-jek được ra mắt vào tháng 1.2015 nó đã cũng cấp ba dịch vụ GoBike, GoSend và GoFood. Chỉ trong vòng một năm, Go-jek đã được tải xuống hơn 11 triệu lượt. Makarim tiếp tục thêm nhiều dịch vụ khác vào ứng dụng của mình.

Nadiem Makarim nhà sáng lập Go-jek

Sự nhạy bén đã giúp Go-jek bứt phá. Tháng 10.2015, công ty đã giành được gói tài trợ từ tổ chức NSI Ventures and Sequoia Capital của Singapore. Năm 2016, công ty đã huy động được 550 triệu USD trong vòng gọi vốn được tổ chức bởi KKR và Warburg Pincus. Vào thời điểm Grab tham gia vào cuộc chiến siêu ứng dụng, cả hai công ty đều nắm trong tay rất nhiều nguồn lực tài chính để chuẩn bị cho cuộc chiến.

Một trong những siêu ứng dụng được ra đời sớm nhất chính là Alipay, chức năng thanh toán được Alibaba tạo ra năm 2004 song song với nền tảng thương mại điện tử Taobao. Từ đó, Alipay đã trở thành phương thức thanh toán phổ biến nhất tại Trung Quốc, một ví điện tử được liên kết với tài khoản ngân hàng, thẻ tín dụng và có khả năng thanh toán hóa đơn, chuyển tiền, đặt phòng khách sạn và vô số các dịch vụ khác.

Đối với những công ty điều hành, các siêu ứng dụng Trung Quốc là một mỏ vàng về dữ liệu người dùng. Alibaba và Tencent đã thu thập thông tin người dùng trên mọi khía cạnh dịch vụ để tạo ra nhưng hồ sơ người dùng đa chiều và vô cùng chính xác. Việc này làm dấy lên lo ngại về quyền riêng tư nhưng hiện tại, đây vẫn là một tài sản mà các công ty có thể kiếm lời.

Khi cạnh tranh với các ứng dụng của Trung Quốc, Grab và Go-jek phải đối mặt với một rào cản rất lớn đó là phạm vi tiếp cận hạn chế của các ngân hàng Đông Nam Á. Ở Malaysia và Thái Lan có khoảng 80% người trưởng thành sở hữu tài khoản ngân hàng, nhưng ở Indonesia chỉ là 50% và con số này giảm xuống dưới 35% tại Philippines và Việt Nam. Sự chênh lệch đó phản ánh sự khác biệt lớn trong sự phát triển kinh tế cũng như cơ sở hạ tầng của từng quốc gia.

Go-jek và Grab đã tận dụng một cách triệt để kết nối Internet trên thiết bị di động để tạo ra một đội quân giao dịch viên. Ngoài việc thanh toán tiền cước đi lại, hai công ty cùng hợp tác với các đại lý tại địa phương để giúp những người tiêu dùng không có tài khoản ngân hàng mua sắm trực tuyến, thanh toán hóa đơn, mua bảo hiểm hoặc đăng ký vay.

Go-jek và Grab đã cạnh tranh giành khách hàng trên tất cả các lĩnh vực từ giao hàng tạp hóa đến tư vấn y tế, nhưng lĩnh vực dịch vụ tài chính là chiến trường khốc liệt nhất. Go-jek có xu hướng giành quyền kiểm soát thông qua các thương vụ mua lại. Điều này giúp công ty có sự kiểm soát chặt chẽ hơn. Ở Indonesia, Go-jek đã mua lại ba công ty dịch vụ tài chính lớn năm 2018 và hợp nhất chúng vào hệ thống GoPay.

Grab lại lựa chọn hợp tác và liên doanh để tiếp cận nhiều thị trường hơn. Grab đã hợp tác với Mastercard để phát hành thẻ trả trước cho khách hàng để thanh toán ở những nơi chấp nhận Mastercard. Grab cũng kết hợp với công ty Credit Saison của Nhật Bản để thành lập Grab Financial Services, hiện đang cung cấp các khoản vay không thông qua ngân hàng.

Năm ngoái, Grab vướng phải một chút rắc rối khi các cơ quan pháp lý tại Indonesia cấm các doanh nghiệp liên doanh có 49% sở hữu nước ngoài cung cấp ví kỹ thuật số. Grab đã nhanh chóng giải quyết vấn đề này bằng cách mua lại Kudo – một công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực thanh toán – và hợp tác với Ovo, công ty dịch vụ tài chính của tập đoàn Lippo Group của Indonesia. Các trung tâm mua sắm dưới quyền quản lý của Lippo mang lại lợi thế cho hệ thống thanh toán của Ovo và những người dùng của Ovo cũng tương đối giàu có, cho phép Grab mở rộng đối tượng khách hàng của mình.

Mặc dù Grab và Go-jek mở rộng kinh doanh ra nhiều lĩnh vực khác, cuộc chiến dai dẳng nhất của họ vẫn nằm ở lĩnh vực vận tải. Tại Singapore, việc Grab mua lại Uber đã gây ra sự phẫn nộ cho các tài xế. Họ phàn nàn rằng sự kết hợp này đã làm mất đi ưu đãi trước đây Uber dành cho tài xế. Khách hàng ở quốc gia này cũng phản đối vì giá dịch vụ tăng cao nhưng chất lượng phục vụ giảm sút.

Hai công ty cũng đang phải chịu sự giám sát chặt chẽ hơn từ các cơ quan quản lý. Cơ quan giám sát cạnh tranh của Singapore đã áp dụng mức phạt 9,5 triệu USD đối với Grab và Uber vì thỏa thuận của họ dẫn đến sự kinh doanh độc quyền và làm giá cước tăng lên 15%. Cơ quan quản lý đã yêu cầu Grab khôi phục mức giá trước đây và yêu cầu xóa bỏ các nghĩa vụ độc quyền đối với các tài xế.

Điều này dường như sẽ tạo cơ hội lớn cho Go-jek. Công ty này đã cam kết sẽ đầu tư 500 triệu USD để mở rộng hoạt động ở Singapore và các quốc gia khác. Những nỗ lực của Go-jek để thành lập các công ty con ở nước ngoài cũng vấp phải nhiều phản đối. Tại Philippines, các cơ quan quản lý đã từ chối cấp phép cho một doanh nghiệp của Go-jek, với lý do hạn chế quyền sở hữu nước ngoài.

Đôi khi sự biến động trong ngành được thể hiện băng tình trạng bất ổn trong thực tế. Tháng 10 vừa qua, một đám đông tài xế đã tập trung trước tòa nhà Lippo tại thành phố Jakarta. Những người biểu tình yêu cầu các giám đốc điều hành của Grab cho họ cơ hội để được nhận mức lương tối thiểu. Bị từ chối trả lời, đám đông đã đập phá cửa sổ và sảnh trước của tòa nhà, cảnh sát đã phải sử dụng hơi cay để kiểm soát tình hình.

Nhiều nhà đầu tư cho biết họ coi đấu trường siêu ứng dụng tại Đông Nam Á là một thị trường trong đó các công ty có nguồn lực tài chính dồi dào sẽ có thể cạnh tranh lâu dài. David Katz của KKR, một trong những người ủng hộ Go-jek cho biết: “Quan điểm trước đây thường cho rằng đây là thị trường chỉ mang lại lợi nhuận cho kẻ chiến thắng. Nhưng hiện tại không còn ai suy nghĩ như vậy nữa. Cuộc đua để giành vị trí dẫn đầu vẫn còn kéo dài”.

Trần Trường CBM (theo Fortune)

Đừng bỏ lỡ

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Liên quan

Mới nhất

5 cách để củng cố mối quan hệ với khách hàng

Đại dịch COVID-19 đã gây ra những thay đổi căn bản trong thói quen mua sắm của người tiêu dùng. Các biện pháp phong...

Tương lai của tiền điện tử trong thương mại điện tử

Giá trị biến động thất thường và sự thiếu tin tưởng là những rào cản lớn khiến tiền điện tử chưa thể trở thành...

4 bí quyết SEO khi bán hàng trực tuyến

SEO là phương pháp quảng cáo hiệu quả nhất trong kỷ nguyên thương mại điện tử. Một chiến lược SEO hợp lý sẽ giúp...

ĐĂNG KÝ ĐỂ NHẬN TIN MỚI MỖI NGÀY

CyberMedia mong chờ được lắng nghe trải nghiệm mua sắm trực tuyến của bạn. Hãy để lại địa chỉ e-mail bên dưới để chúng ta có thể giữ liên lạc.